Greek University Reform Forum

Στη Μακεδονία της Θεσσαλονίκης διαβάζω τα εξής:

Μια πρωτότυπη όσο και χιουμοριστική έκθεση, η οποία λειτουργεί προφανώς ως παράδειγμα προς αποφυγή για τους φοιτητές, φιλοξενεί αυτή την περίοδο το τμήμα Οικονομικών Επιστημών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πρόκειται για μια συλλογή από… σκονάκια, στα οποία κατέφυγαν φοιτητές της σχολής στην προσπάθειά τους να επιτύχουν στις εξετάσεις των εξαμήνων τους. Read more…

Από εδώ. Ολόκληρο το κείμενο είναι πολύ ενδιαφέρον, αλλά εγώ θα απομονώσω το πιο «πρακτικό» κομμάτι, αυτό που αφορά το σύστημα διοίκησης (που για μένα είναι καίριο γιατί, αν πετύχει, θα ανοίξει το δρόμο για την καθιέρωση παιδαγωγικής φυσιογνωμίας, καινοτόμα εκπαιδευτικά προγράμματα και τα άλλα που αναφέρει το κείμενο):

Ένα σύστημα που θα πληρούσε τις παραπάνω προδιαγραφές, θα μπορούσε να είναι το εξής σε γενικές γραμμές:

(α) Ανώτατο όργανο στρατηγικής και ελέγχου είναι το Διοικητικό Συμβούλιο του Πρότυπου Πανεπιστημίου. Το Διοικητικό Συμβούλιο είναι ενδεκαμελές και διορίζεται από τον Υπουργό Παιδείας, ύστερα από εισήγηση του Προέδρου του. Ο Πρόεδρος διορίζεται με πράξη του Υπουργι­κού Συμβουλίου, με πεντα­ετή θητεία, ύστερα από εισήγηση του Υπουργού Παιδείας και σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής Στελεχών ΔΕΚΟ της Βουλής. Η θέση του Προέδρου προκηρύσσεται με ανοιχτή διαδικασία, και με σαφή περιγραφή της αποστολής της, καθώς και των ουσιαστι­κών και τυπικών προσόντων που πρέπει να έχουν κατ’ ε­λά­χιστο οι υπο­ψή­φιοι. Η αιτιολογική έκθεση επιλογής του Προέδρου δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μαζί με την απόφαση διορισμού του. Οι υποψήφιοι πρέπει να είναι Έλληνες πολίτες, ή ευρωπαίοι πολίτες ή ομογενείς. Η θητεία του Δ.Σ. είναι πενταετής. Το Δ.Σ. απαρτίζεται από εξέχοντα μέλη της κοινωνίας, των γραμμάτων και τεχνών ή της πολιτικής ζωής και της ομογένειας. Στο Δ.Σ. μετέχουν αυτοδικαίως ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου, ο Πρόεδρος του προσ­αρτημένου ΤΕΙ και ο Γενικός Διευθυντής του προσαρτημένου Ι.Ε.Κ οι οποίου συμπεριλαμβάνονται στην ενδεκαμελή σύνθεσή του. Έχει την ευθύνη για τη χάραξη της στρατηγικής του ιδρύματος, τον ανώτατο έλεγχο της λειτουργίας του, εγκρίνει τους ετήσιους, μεσο- και μακρο- πρόθεσμους προϋπολογισμούς του και συντάσσει την ετήσια Έκθεση Επιδόσεων του Πανεπιστημίου, την οποία υποβάλλει δια του Υπουργού Παιδείας στη Βουλή των Ελλήνων. Ο Πρόεδρος είναι ο πρώτος στην τάξη πρωτοκόλλου του ιδρύματος.[1]

Εκτελεστικό όργανο διαχείρισης είναι ο Διευθύνων Σύμβουλος. Αυτός προΐσταται των διοικητικών υπηρεσιών του ιδρύμα­τος, είναι υπόλογος διαχειριστής του προϋπολο­γισμού του, και ειση­γείται στο Δ.Σ. τους προϋπολογισμούς.

Ανώτατο όργανο ακαδημαϊκής αυτοδιοίκησης είναι η Σύγκλητος η οποία έχει την αποκλειστική ευθύνη για τους τομείς που αφορούν στο διδακτικό έργο και την επιστημονική έρευνα. Της Συγκλήτου προε­δρεύει ο Πρύτανης, που εκλέγεται από σώμα εκλεκτόρων, στο οποίο μετέ­χουν το σύνολο του διδακτικού και ερευνητικού προσωπικού, ανεξάρ­τητα βαθ­μού και σχέσης εργασίας, αιρετοί εκπρόσωποι των προπτυχιακών φοιτη­τών σε αναλογία 10% του συνόλου των εκλεκτόρων της πρώτης ομά­δας, εκπρόσωποι των μεταπτυχιακών φοιτητών σε ποσοστό 5% και του διοικητικού προσωπικού πάσης φύσεως σε ποσοστό επίσης 5%. Η Σύγκλητος απαρτίζεται από τους Κοσμήτορες, μετέχουν δε σε αυτή με δικαίωμα λόγου, αλλά όχι ψήφου, δύο εκπρόσωποι του ανώτατου σωματειακού οργάνου των φοιτητών και του αντίστοιχου οργάνου του μη ακαδημαϊκού προσωπικού. Η Σύγκλητος έχει την αποκλειστική αρμοδιότητα για την κατάρτιση, εφαρμογή, αναθε­ωρή­σεις και έλεγχο της εκτέ­λεσης των προγραμμάτων σπουδών και έρευνας. Έχει επίσης την αρμοδιό­τητα διορισμού των εκλεκτορικών σωμάτων για την επι­λο­γή και εξέλιξη του ακα­δημαϊκού και ερευνητικού προσωπικού. Τα εκλεκτο­ρικά σώμα­τα απαρτίζονται απαραιτήτως κατά το 1/3 τους τουλάχιστο από εκλέκτορες εκτός ιδρύματος, μεταξύ των οποίων το 1/3 είναι ομογενείς μόνιμοι καθηγητές ή αναπληρωτές καθηγητές (associate) σε διεθνώς αναγνωρισμένα για την ποιότητά τους πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Εκτελεστικά όργανα ακαδημαϊκής διοίκησης είναι οι Κοσμήτορες, οι Πρόεδροι Τμημάτων και οι Διευθυντές Τομέων. Αυτοί αποτελούν τα εκτελεστικά, μονοπρόσωπα όργανα που ασκούν την διοίκηση των ακαδημαϊκών πραγμάτων του ιδρύματος σύμφωνα με τις αποφάσεις και του κανονισμούς που εκδίδει η Σύγκλητος και τις εξειδικευμένες αποφάσεις των συλλογικών οργάνων των οποίων προεδρεύουν.

Εν όψει του επερχόμενου διαλόγου για το διοικητικό μοντέλο των ελληνικών πανεπιστημίων, ενδιαφέρον παρουσιάζει μια πρόσφατη έκθεση του European University Association:

University Autonomy in Europe

Παρατηρήσεις απο ένα γρήγορο ξεφύλλισμα: η Ελλάδα είναι μία από μόλις 5 χώρες με “Unitary governance structures without external stakeholders” (σελ. 13). Η Ελλάδα είναι μία από μόλις 6 χώρες στις οποίες ο μισθός των πανεπιστημιακών καθορίζεται από το κράτος (σελ. 31). Όταν βρω χρόνο θα την διαβάσω προσεκτικά και θα επανέλθω.

Από την Η Αυγή online [avgi.gr]. Σκεφτείτε το και σε σχέση με το θέμα επαναπατρισμού που έθιξε ο Θέμης.

Ένας από του λόγους στους οποίους οφείλεται η μείωση των Ελλήνων που σπουδάζουν σε ΑΕΙ του εξωτερικού είναι και η μεγάλη αύξηση του αριθμού των εισακτέων σε ελληνικά ΑΕΙ… η αύξηση αυτή είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί στο μισό το ποσοστό που οι Έλληνες φοιτητές του εξωτερικού αντιπροσωπεύουν στο σύνολο των φοιτητών στα ελληνικά ΑΕΙ. Η οικονομική κρίση που έχει ξεσπάσει από το 2008 δεν αποκλείεται να προκαλέσει ακόμα μεγαλύτερη μείωση του αριθμού των Ελλήνων που σπουδάζουν σε ΑΕΙ του εξωτερικού.

Διαβάστε και ένα παλιότερο (2006) άρθρο για τα μεταπτυχιακά εδώ [studysmart.gr]. Είναι να αναρωτιέσαι. Αν οι περισσότεροι καλοί φοιτητές φεύγουν στα μεταπτυχιακά τους έξω, ποιοί μένουν για να επανδρώσουν τα ημεδαπά προγράμματα;

http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=11378&subid=2&pubid=25202949

«Θέλω να πω στον κ. Παπανδρέου ότι αν είχαμε μυαλό εδώ και 30 χρόνια, δεν θα διώχναμε στο εξωτερικό το πολύ πλούσιο δυναμικό των Ελλήνων επιστημόνων και δεν θα τους στέλναμε στο εξωτερικό», είπε χαρακτηριστικά ο κ.Σαμαράς. Απέδωσε την κύρια ευθύνη γι’ αυτό στις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και υπογράμμισε ότι στόχευση του προγράμματος της ΝΔ είναι ο επαναπατρισμός των Ελλήνων επιστημόνων που διαπρέπουν στο εξωτερικό.

Talk is cheap. Τα ίδια έλεγε ο Καραμανλής και πολλοί άλλοι. Για να επαναπατριστεί ένας επιστήμονας της διασποράς θα πρέπει:

α) να το θέλει ο ίδιος
β) να εκλεγεί στην κατάλληλη θέση

Το (α) θα υπήρχε σε σημαντικό βαθμό αν οι συνθήκες εργασίας στην Ελλάδα ήταν τουλάχιστον ανεκτές σε σχέση με αυτές του εξωτερικού. Για μένα το μισθολογικό είναι δευτερεύον (για άλλους μπορεί να είναι βασικό). Με προβληματίζουν περισσότερο: η έλλειψη χρηματοδότησης της έρευνας, η δυνατότητα να προσελκύσω καλούς μεταπτυχιακούς και μεταδιδακτορικούς, το ευρύτερο διανοητικό κλίμα (σεμινάρια, δυνατότητες συνεργασίας, καλές διαπροσωπικές σχέσεις, γραφειοκρατικό overhead, κτλ), και οι κάθε είδους διαταραχές της ομαλής λειτουργίας του ιδρύματος (καταλήψεις, απώλεια πρόσβασης σε περιοδικά, κτλ). Δεν υπάρχουν εύκολες λύσεις εδώ. Χρειάζεται συνολική αναβάθμιση.

Το (β) είναι και αυτό προβληματικό. Υπάρχουν καλοί επιστήμονες από το εξωτερικό που θέλουν να επιστρέψουν (περισσότερο για προσωπικούς λόγους) αλλά βρίσκουν τις πόρτες κλειστές. Στα πανεπιστήμια υπάρχει μια γενικευμένη απροθυμία για στρατολόγηση φτασμένων επιστημόνων, κυρίως λόγω ιδιοτέλειας (απώλεια εξουσίας). Προκηρύξεις γίνονται συνήθως σε χαμηλές βαθμίδες και προτιμούνται οι εσωτερικοί υποψήφιοι. Εδώ υπάρχουν λύσεις σε διάφορα επίπεδα. Στο πιο βασικό επίπεδο θα ήταν μια συνολική θεσμική μεταρρύθμιση στα πανεπιστήμια που θα οδηγούσε σε ανακατανομή εξουσίας (αλλαγή τρόπου προκήρυξης και στελέχωσης θέσεων ΔΕΠ). Ως λιγότερο δραστικές λύσεις θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί κίνητρα υπέρ της πρόσληψης επιστημόνων από το εξωτερικό. Π.χ. ειδικές χορηγείες (όπως προβλεπόταν στο άρθρο 30 του νόμου 3653), έγκριση ενός αριθμού θέσεων από το ΥΠΕΠΘ αποκλειστικά για επιστήμονες εξωτερικού, κτλ. Επίσης μέτρα κατά της ενδογαμίας θα βοηθούσαν πάρα πολύ (π.χ. απαγόρευση πρόσληψης τμήμα απόκτησης του διδακτορικού αν δεν μεσολαβήσουν κάποια χρόνια). Το βασικό που χρειάζεται είναι πολιτική βούληση.

Αν οι Έλληνες πολιτικοί δεν έχουν συγκεκριμένο σχέδιο για να αντιμετωπίσουν τα παραπάνω προβλήματα, ας σταματήσουν να μιλάνε για τους επιστήμονες του εξωτερικού. Φτάνει πια η κοροϊδία.

Φαίνεται πως άρχισαν τα όργανα… σύμφωνα με άρθρο στην Μακεδονία της Θεσσαλονίκης:

Τέσσερα εκπαιδευτήρια που παραβιάζουν την κείμενη νομοθεσία σχετικά με τη λειτουργία των κέντρων μεταλυκειακής εκπαίδευσης και, χωρίς να είναι, αυτοχαρακτηρίζονται “πανεπιστήμια” εντόπισε ο Συνήγορος του Καταναλωτή.

Όχι και το καλύτερο σημάδι μετά την αλλαγή της νομοθεσίας… πρέπει το ΥΠΕΠΘ να είναι αυστηρό με τα κολέγια που ξεγελούν τον κόσμο.

Από άρθρο της Καθημερινής…

Κόλαφος για τα ελληνικά πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ είναι η έκθεση αξιολόγησής τους από την Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση (ΑΔΙΠ). Η Ελλάδα έχει υπερβολικά μεγάλο αριθμό ΑΕΙ με πολλούς φοιτητές. Τα ιδρύματα πάσχουν από έλλειψη οργάνωσης, οι πανεπιστημιακοί οφείλουν να βελτιώσουν τον τρόπο διδασκαλίας τους και να δώσουν έμφαση στην έρευνα. Οι φοιτητές είναι χαμηλού επιπέδου, δεν παρακολουθούν τα μαθήματά τους, καθυστερούν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Αυτές είναι ορισμένες από τις παρατηρήσεις που περιέχει η έκθεση της ΑΔΙΠ για τα ελληνικά πανεπιστήμια και ΤΕΙ (τα οποία είναι τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα – ΑΕΙ), η οποία τονίζει ότι τα προβλήματα των ΑΕΙ δημιουργήθηκαν λόγω της έλλειψης στρατηγικής -«προεκλήθησαν από αβασάνιστες αποφάσεις των τελευταίων 30 χρόνων»- και ζητεί από το υπ. Παιδείας και τα ΑΕΙ να προχωρήσουν σε δραστικές παρεμβάσεις.

Ειδικότερες διαπιστώσεις στο άρθρο. Η έκθεση της ΑΔΙΠ εδώ.