Η Βιβλιομετρική Επιστήμη ωριμάζει
Το ήδη τεράστιο οικοσύστημα βιβλιομετρικών δεικτών συνεχίζει να διαστέλλεται δίχως να φαίνονται στον ορίζοντα σημεία επιβράδυνσης. Στο Nature της περασμένης εβδομάδας υπάρχει ένα ενδιαφέρον άρθρο [nature.com] που μιλάει για το παρόν και το μέλλον της βιβλιομετρικής επιστήμης [wikipedia.org] και την επιτακτική ανάγκη για ορθή και κατάλληλη χρήση αυτών.
Το άρθρο υπάρχει και σε pdf [nature.com].
Βλέποντας αυτή τη ραγδαία και συστηματική ανάπτυξη του γνωστικού αντικειμένου των Scientometrics [wikipedia.org], αναρωτιέμαι αν πλέον στέκουν οι δικαιολογίες ότι δεν υπάρχουν κατάλληλοι δείκτες για τις εκάστοτε συνθήκες εύρεσης του ιδανικού υποψηφίου (μεταδιδακτορικού, νέου καθηγητή, έμπειρου καθηγητή, διευθυντή ερευνών, κλπ). Απ’την άλλη, οφείλουν οι όποιες επιτροπές κρίσης να συνειδητοποιήσουν ότι όλα αυτά τα βιβλιομετρικά εργαλεία δεν είναι πανάκεια, αλλά μπορούν πραγματικά να κάνουν το έργο τους πιο εύκολο αρκεί να προκαθορίσουν τι θα μετράνε για την όποια θέση προκηρύσσουν και με τι βαρύτητα.
Εννοείται πως στην τελική τίποτα δε μπορεί να αντικαταστήσει την προσεκτική, κριτική ανάλυση του έργου των υποψηφίων.
“αρκεί να προκαθορίσουν τι θα μετράνε για την όποια θέση προκηρύσσουν και με τι βαρύτητα”
Φοβάμαι ότι αυτό θα διευκολύνει τις φωτογραφικές προκυρήξεις. Μπορεί να μην μπορούν να πάρουν τον τελευταίο σε προσόντα, αλλά άνετα θα μπορούν να “παίξουν” για τους πρώτους.
Εξαρτάται. Αν οι προϋποθέσεις καθορίζονται εξαρχής, πολύ πριν εμφανιστούν οι υποψήφιοι και σε επίπεδο Τμήματος ή έργου προς ολοκλήρωση κατά τον μακροπρόθεσμο (πχ 4ετή) προγραμματισμό τότε ίσως αυτό καταπολεμηθεί σε μεγάλο βαθμό.
Τα κριτήρια αυτά θα μπορούσαν να καθορίζονται στις γενικές συνελεύσεις καθολικά για κάθε βαθμίδα και όχι κατά τη στιγμή της εκλογικής διαδικασίας.
Η επιλογή διδακτικού/ερευνητικού προσωπικού δεν μοιάζει με τις φαρμακευτικές συνταγές ώστε να μπορεί να εκφραστεί μέσα από κάποια … μαθηματική εξίσωση! Τα βιβλιομετρικά στοιχεία ασφαλώς είναι σημαντική παράμετρος για την διαμόρφωση μιας σχετικής απόφασης, αλλά με κανένα τρόπο δεν πρέπει να θεωρούνται μοναδικά. Αν διαβάσει κανείς μια τυπική προκήρυξη θέσης ενός οποιουδήποτε σοβαρού αμερικάνικου ή βρετανικού πανεπιστημίου και κάνει την ανάλυση περιεχομένου της, θα καταλάβει πολύ εύκολα πόσες παράμετροι γενικές, αλλά ειδικές για την κάθε συγκεκριμένη θέση, πρέπει να λαβαίνονται υπόψη για την επιλογή.
Αυτό που λείπει στην Ελλάδα είναι προκήρύξεις αυτού του είδους. Δηλαδή προκηρύξεις που να περιγράφουν αναλυτικά το έργο και τις δραστηριότητες που περιμένει κανείς από αυτόν που θα επιλεγεί, ώστε, στη συνέχεια η εισηγητική έκθεση να μην απαντά αφηρημένα στην ελαστική πρόταση “ποιός είναι ο καλλίτερος σε απόλυτα μεγέθη”, αλλά στην ουσιαστική ερώτηση “ποιός είναι ο ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΕΡΟΣ για να φέρει σε επιτυχές πέρας την αποστολή που θα αναλάβει στο συγκεκριμένο πόστο” που και αυτό με τη σειρά του θα προσδιορίζεται στα συμφραζόμενα ενός καλοσχεδιασμένου προγράμματος σπουδών που θα κάνει πραγματικό νόημα, ή μιας συστημαστικής στρατηγικής του ιδρύματος που και αυτή θα θέει συγκεκριμένους σκοπούς καί στόχους. Μπορεί να φανεί παραξοδολογία, αλλά υπάρχουν και περιπτώσεις που η overqualification μπορεί να κάνει ζημιά!
Άλλωστε, το άθρο του Nature τα λέει πολύ ωραία. Δείχνει πόσο σχετικές είναι οι ποιοτικές εκτιμήσεις με βάση τις βιβλιομετρικές πληροφορίες και υπονομεύει κάθε αφελή ντετερμινιστική προσέγγιση ενός ζητήματος που είναι κατ’ εξοχή ποιοτικό και όχι ποσοτικό.
Μη ξεχνάμε, τέλος, οτι τα μεγαλύτερα “κόλπα” στις επιλογές προσωπικού στα ελληνικά ιδρύματα έχουν γίνει μέσα από μαγειρέματα και “ερμηνείες” βιβλιομετρικών δεδομένων των υποψηφίων.
@KΣ
Ολα αυτά μπορούν να ισχύουν εκεί που υπάρχουν ακαδ. ήθη και αξιοπρέπεια ή ακόμη και αυτοσεβασμός. Μου κάνει εντύπωση που στην Ελλάδα μιλάμε ακόμη για καταλληλότερους και όχι τους καλλίτερους!!! Είναι σαν και αυτό που εισήγαγε ο ΓΑΠ για να ελέγξει τον κρατικό μηχανισμό. Αριστοι και όχι άρεστοί!!! Τα αποτελέσματα τα έχετε ήδη διαπιστώσει!!!
Αγαπητέ κ. Σοφούλη με πολύ συμπάθεια σας απαντώ ότι τα “κόλπα” είναι σε αυτούς που δεν πιστεύουν στις αξίες. Και δυστυχώς κανένας άξιος δεν επιλέγεται αν δεν λάβεις υπόψη ΚΑΙ τους βιβλιομετρικούς δείκτες!!!
Ο καταλληλότερος για την θέση είναι και ο καλύτερος για την θέση. Εξ’ορισμού.
πχ αν θέλει ένα Τμήμα έναν Πυρηνικό Φυσικό και εμφανιστεί ένας πολύ καλός Πυρηνικός Φυσικός κι ένας άριστος Βιοφυσικός, εννοείται ότι ο πρώτος είναι ο πιο κατάλληλος και χρήσιμος για την θέση, ακόμα κι αν ο δεύτερος είναι πιο αξιόλογος επιστήμονας. Τι να κάνουμε; Πυρηνικό ψάχναμε.
Κύριε Σοφούλη, έχετε δίκιο σ’αυτά που λέτε. Προς Θεού και για ν-ωστή φορά. ΔΕ λέω μόνο βιβλιομετρικούς δείκτες. Η προσέγγιση που περιγράφετε είναι η ορθή μέθοδος. Παρ’όλα αυτά, δυστυχώς και σ’αυτήν υπάρχουν περιθώρια για ατασθαλίες (πχ η περιγραφή των αρμοδιοτήτων της νέας θέσης θα μπορούσε να περιγράφει ακριβώς τις ενασχολήσεις του γόνου ή αρεστού που είναι προκαθορισμένος να την πάρει!).
Γι’αυτό απαιτείται ένας συνδυασμός όλων των μεθόδων, υποκειμενικών και αντικειμενικών. Τουλάχιστον να μη βρίσκεται κάποια θέση με καραμπινάτα άσχετους.
@Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης
Όταν επιμένω στη διαφορά ανάμεσα στον “καταλληλόερος” και “καλλίτερος” δεν είναι επειδή θέλω να παίξω με τις λέξεις. Μη ξεχνάμε τον κανόνα του ΄Οκαμ ! Το επίθετο καταλληλότερος παραπέμπει σε σέτ κτιηρίων που σχετίζονται με συγκεκριμένη λειτουργία, ενώ το “καλλίτερος” παραπέμπει σε απόλυτες συγκρίσεις. Γιαυτό και “ο καταλληλότερος για την θέση” είναι εξ ορισμού ο καλλίτερος. Βλέπετε πρέπει να αναλυθεί ο ορισμός με την προσθήκη “για τη θέση” και να γίνει λειτουργικός (operational). Τώρα, επιμένω οτι όταν αντιμετωπίζουμε ένα κρίσιμο φαινόμεναο (όπως είναι η διαπλοκή, ο νεποτισμός και η διαφθορά στα πανεπιστήμιά μας)πρέπει να συνταγογραφούμε το καλλίτερο φάρμακο και όχι απλώς κάτι καλλίτερο από ότι υπάρχει. Ο επιμένων νικά!
Στη διαχείριση ακαδημαϊκού προσωπικού πρέπει να πιέζουμε να γίνονται σωστές και ρεαλιστικές περιγραφές καθηκόντων, γιατί έτσι θα διευκολυνθεί η εξορθολογίκευση του συστήματος. Βέβαια, αν δεχτούμε οτι το σύστημα εν συνόλω είναι διευθαρμένο, ότι και να κάνουμε το αποτέλεσμα θα είναι το ίδιο. Όμως, στατιστικά έστω, κανέναν σύστημα δεν μπορεί να είναι πλήρως διεφθαρμένο. Και σ’ αυτό έχω φορτώσει τις ελπίδες μου.
Κι εγώ το ίδιο έγραφα! Μάλλον θα αναφερόσασταν στον Παραμυθιασμένο (από πάνω μου).
Μακάρι. Αναρωτιέμαι, πόσα χρόνια πριν πάει ο προγραμματισμός θέσεων σ’ένα ίδρυμα; (δε μιλάω για εκείνες που χηρεύουν ξαφνικά)
υπάρχει ένα σχετικό λογισμικό, το Publish Or Perish από κάποιο ξένο πανεπιστήμιο αν θυμάμαι καλά
υπάρχουν κάποιες κατευθύνσεις για τα benchmarks σε επιστήμονες διαφόρων ειδικοτήτων? υπάρχουν αξιόπιστες βάσεις δεδομένων για όλους? έμαθα ότι εξελέγη στην ανώτατη βαθμίδα επιστήμονας κοινωνικών επιστημών με ~40 αναφορές στο ISI. σίγουρα αυτό δε θα μπορούσε να γίνει εάν το αντικείμενο του ήταν βιολογικό…από την άλλη οι των κοινωνικών επιστημών γράφουν πιο συχνά βιβλία από ότι οι των βιολογικών.
σε ελληνικό τμήμα εννοώ
Τώρα τα διάβασα κι εγώ. Είναι μια σειρά άρθρων:
http://www.nature.com/nature/journal/v465/n7300/full/465845a.html
http://www.nature.com/news/2010/100616/full/465860a.html
http://www.nature.com/news/2010/100616/full/465864a.html
http://www.nature.com/nature/journal/v465/n7300/full/465870a.html
“If nothing else, says Welton, the use of quantitative measures can reassure young researchers that the institution is not perpetuating an old-boys’ network, in which personal connections are valued over actual achievement.”
Έτσι είναι.
Επιστολές σχετικά.
http://www.nature.com/nature/journal/v466/n7303/full/466179b.html
http://www.nature.com/nature/journal/v466/n7303/full/466179c.html
http://www.nature.com/nature/journal/v466/n7303/full/466179d.html