Βιβλιοκριτική: Η αποστολή του πανεπιστημίου, του Jose Ortega y Gasset, Μεταίχμιο, 2006
Το βιβλίο αυτό του Ισπανού φιλοσόφου Ortega y Gasset γράφτηκε το 1930 και μεταφράστηκε στα Αγγλικά το 1944. Θα πίστευε κανείς ότι είναι πλέον αναχρονιστικό αλλά δεν είναι. Τα θέματα που θέτει το βιβλίο απασχολούν ακόμα την ακαδημαϊκή κοινότητα.
Ο συγγραφέας υποδεικνύει τέσσερις αποστολές για το πανεπιστήμιο, με την εξής σειρά προτεραιότητας:
1. Να διδάσκει «κουλτούρα» ώστε οι απόφοιτοί του να είναι καλλιεργημένοι άνθρωποι
2. Να διδάσκει τα διανοητικά επαγγέλματα (γιατροί, καθηγητές, κτλ)
3. Να προάγει την επιστήμη
4. Να συμμετέχει εποικοδομητικά στο δημόσιο βίο
Η «κουλτούρα» ορίζεται από τον Ορτέγκα ως «το σύνολο των ενεργών πεποιθήσεών μας όσον αφορά τη φύση του κόσμου μας και των άλλων όντων». Π.χ. ο Ορτέγκα πιστεύει ότι πρέπει να διδάσκεται σε όλους η «ιδέα της Φυσικής». Όχι η ίδια η Φυσική, αλλά οι ουσιώδεις έννοιες και συμπεράσματα που επηρεάζουν τη θεώρηση του κόσμου από μας (δική μου ερμηνεία). Η λέξη «επιστήμη» σημαίνει ουσιαστικά αναζήτηση νέας γνώσης, δηλαδή έρευνα. Ο συγγραφέας πιστεύει ότι στην εποχή του δινόταν υπερβολική έμφαση στην έρευνα (πού νά βλεπε τι γίνεται σήμερα…). Ήταν αντίθετος σ’ αυτό. Πίστευε ότι η έρευνα πρέπει να υπάρχει (η τρίτη αποστολή) αλλά να μην βρίσκεται στο κέντρο της δραστηριότητας του πανεπιστημίου. Π.χ. υποστηρίζει ότι η εκλογή των καθηγητών δεν πρέπει να γίνεται με βάση τις επιδόσεις τους στην έρευνα αλλά με βάση τη διδακτική τους ικανότητα και τη «συνθετική» τους ικανότητα, την ικανότητά τους δηλαδή να «ενοποιούν» και να συστηματοποιούν την υπάρχουσα γνώση, αντί της δημιουργίας νέας γνώσης σε εξειδικευμένα πεδία.
Μου έκανε εντύπωση ότι ο συγγραφέας κάνει παρατηρήσεις για την Ισπανία του 1930 που θα μπορούσαν κάλλιστα να ειπωθούν και για τη σημερινή Ελλάδα. Π.χ. (σελ 34):
«Η ρίζα του κακού στα ισπανικά πράγματα … επιδέχεται μόνο ένα όνομα: προχειρότητα. Διαπερνά ολόκληρη την εθνική μας ζωή από την κορυφή ως τα νύχια, τη διαποτίζει, την κατευθύνει και την εμπνέει. Το Κράτος διακρίνεται από μια προχειρότητα στις δοσοληψίες του με το πολίτη, επιτρέποντάς του, κατά περιστάσεις, να μην τηρεί τους νόμους· ή, το αντίστροφο, εφαρμόζει το ίδιο το Κράτος τους δικούς του νόμους δόλια, εξαπατώντας τον πολίτη με τον ίδιο το νόμο. ….Το αντίθετο της προχειρότητας είναι το να βρίσκεται κανείς σε φόρμα. ….. Αμφιβάλλω, λοιπόν, ότι υπάρχει στην Ισπανία, την παρούσα στιγμή, μια ομάδα που να είναι σε φόρμα για να προβεί στη μεταρρύθμιση αυτήν του Κράτους ή του Πανεπιστημίου»
Για τον Τύπο γράφει (σελ. 110, 111):
«…σήμερα δεν υπάρχει στη δημόσια ζωή καμία άλλη «πνευματική εξουσία» από τον Τύπο. …. Έχει επικρατήσει ότι η δημόσια συνείδηση σήμερα δεν υφίσταται καμία πίεση και καμία προσταγή, εκτός από αυτές που προέρχονται από το πολύ χαμηλό πνευματικό επίπεδο που αντιπροσωπεύεται στις στήλες του Τύπου. …. [Ο δημοσιογράφος] ανήκει σε μία από τις λιγότερο καλλιεργημένες ομάδες στη σύγχρονη κοινωνία …. αποδέχεται στη συντεχνία του απογοητευμένους ψευτοδιανοούμενους, γεμάτους εμπάθεια και μίσος για την πραγματική διανόηση. …. Όσο μεγαλύτερη σημασία … έχει ένα θέμα ή ένα πρόσωπο τόσο λιγότερο μιλούν για αυτό οι εφημερίδες»
Όταν σκέφτομαι ότι πέρασαν περί τα 60 χρονια από τότε που ο Ortega y Gasset χαρακτήριζε την Ισπανία καφενείο μέχρι να γίνει σχετικώς σοβαρή χωρα και ότι χρειάστηκε ένας αιματηρός εμφύλιος και 40 χρονια Franco … όταν σκέφτομαι ανάλογα καφενεία που ακόμα δεν το έχουν πάρει είδηση … με πιάνει μια μελαγχολία.
Εγκυρότατες οι επισημάνσεις του για τα Πανεπιστήμια και ο ορισμός της κουλτούρας (μου άρεσε πολύ η “κουλτούρα της Φυσικής”) θα έπρεπε να είναι υποχρεωτικό ανάγνωσμα σε όλους όσοι επιχειρούν να μετατρέψουν το (Ευρωπαϊκό) Πανεπιστήμιο σε χώρο παραγωγής εργατικού δυναμικού με Δίπλωμα Ανωτατης Εκπαίδευσης.
Πέρα από το πόσο γνώριμες για τα ελληνικά πράγματα του σήμερα είναι οι διαπιστώσεις του για της Ισπανία του 1930, βρίσκω εξαιρετικά ενδιαφέρουσες τις ιδέες και τη διαφορετική θέση που τηρεί στο θέμα της έρευνας. Φαντάζει αιρετικός σε σχέση με τα καθιερωμένα σήμερα, αλλά νομίζω πως οι θέσεις του είναι άξιες συζήτησης και προβληματισμού.
@αν
Αν σκεφτούμε τι ερευνα γινόταν στα Ισπανικά Πανεπιστήμια το 1930, μπορούμε κάλλιστα να καταλάβουμε γιατί ο συγγραφέας την έθεσε σε τρίτη προτεραιότητα. Σήμερα τα βλέπουμε αλλιώς, κι ακόμα καταλαβαίνουμε τη στενή σύνδεση ανάμεσα στην ερευνα και τη διδασκαλία/εκπαίδευση. Αν ξεχάσουμε τη σειρά προτεραιότητας που έθεσε ο Ortega y Gasset, νομίζω ότι περιέγραψε πολύ καλά το ρολο του Πανεπιστημιου.
@physicist
Για να μη πάμε αλλού εκλαμβάνω το
“χαρακτήριζε την Ισπανία καφενείο μέχρι να γίνει σχετικώς σοβαρή χωρα και ότι χρειάστηκε ένας αιματηρός εμφύλιος και 40 χρονια Franco”
ως
“χαρακτήριζε την Ισπανία καφενείο μέχρι να γίνει σχετικώς σοβαρή χωρα και ότι μεσολάβησε ένας αιματηρός εμφύλιος και 40 χρονια Franco”
@Panos Kokkinos
Όντως εννοούσα “μεσολάβησε” για τον Εμφύλιο και για τον Franco. Σε καμια περίπτωση δεν εννόησα ότι ο F. ήταν απαραίτητη προϋπόθεση για να βγει η Ισπανία από την απομόνωση, πρωταίτιος της οποιας ήταν ο ίδιος. Ευχαριστώ για την καίρια διόρθωση.
Πάντως από τις (λίγες, ομολογουμένως) μαρτυρίες που έχω ακούσει τα τελευταία χρόνια από Ισπανούς πανεπιστημιακούς, η κατάσταση δεν μου φαίνεται ότι διαφέρει πολύ από την ελληνική. Παρόμοια εντύπωση έχω και από την (σχεδόν ανύπαρκτη) ισπανική παρουσία στη βιβλιογραφία του χώρου μου. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι ίσως τελικά δεν αρκούν ούτε 40 χρόνια Franco κι ένας εμφύλιος για μια “σχετική σοβαρότητα”.
@Τηλεθεατής
Στην Ισπανία, σε αντίθεση με την Ελλάδα, υπάρχουν και φωτεινές εξαιρέσεις.
Ως πνευματική άσκηση είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον να αναλύσει κανείς τη φιλελεύθερη σκέψη του μεσοπολέμου. Μέχρις εκεί όμως. Οι παραλληλισμοί, οι προεκτάσεις και οι προβολές απαιτούν συνεκτίμηση δεκάδων παραμέτρων.
Η ίδια η έννοια του φιλελευθερισμού, ενώ βασίζεται στις ίδιες αρχές, έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά. Μέχρι τον πόλεμο (δηλαδή και την περίοδο που έγραφε ο OyG το βιβλίο που μας απασχολεί) ο φιλελευθερισμός “ευδοκιμούσε” σε τμήματα της μεγάλης αστικής τάξης. Πέραν του πολιτικού φιλελευθερισμού, είχαμε και τα τρανταχτά παραδείγματα “ανθρωπιστικής παιδείας”, δηλαδή, ο γόνος μεγάλης αστικής οικογένειας σπούδαζε αρχαίους και την επαύριο διοικούσε επιχείρηση με αποικιοκρατικά συμφέροντα. Το δε πανεπιστήμιο ήταν υπόθεση του 0.1%-0.5% του πληθυσμού (ακόμη και η πρωτοβάθμια εκπαίδευση ήταν ζήτημα μικρού ποσοστού του πληθυσμού). Σήμερα, ο γόνος της μεγάλης αστικής οικογένειας τρέχει για MBA, η δε τριτοβάθμια εκπαίδευση είναι ζήτημα που απασχολεί το 50% του πληθυσμού (στην Ελλάδα τουλάχιστον το 85%).
Λέω τα παραπάνω γιατί κι εγώ είμαι αναφανδόν υπέρ του πανεπιστημίου που περιγράφει ο OyG, αλλά, ρεαλιστής ών, έχω πλήρη συνείδηση ότι μιλάω για μια ιδεατή κατάσταση.
Για να μη πάμε στη γκρίνια του “δε δουλεύει τίποτε”, ας σκεφθούμε απλώς πώς θα μπορούσε να εφαρμόσει κανείς (ας υποθέσουμε ότι με κάποιο μαγικό τρόπο είναι απαίτηση της κοινωνίας) στο μαζικό πανεπιστήμιο του τέλους του 20ου αιώνα το αίτημα “το πανεπιστήμιο διδάσκει κουλτούρα”, για να μη πιάσουμε τα υπόλοιπα.
@physicist
Αυτό είναι μεγάλη συζήτηση που δεν είναι της παρούσης. Επηρεάζομαι από το γεγονός πως συχνά η έρευνα ανακυκλώνεται just for the sake of it. Ίσως είμαι επίσης επηρεασμένος από τα του χώρου μου όπου καθοριστικό ρόλο παίζει η τεχνολογία. Νομίζω όμως πως θα ήταν πράγματι πολύ χρήσιμο να αναδεικνύεται συχνότερα η συνθετική ικανότητα συστηματοποίησης της υπάρχουσας γνώσης, αντί ενός αδιάκοπου, συνεχούς κυνηγητού papers. Εξάλλου, μπορεί και μέχρι τα μισά papers που δημοσιεύονται παγκοσμίως να μην τα διαβάζει προσεκτικά ποτέ κανείς εκτός από τους συγγραφείς τους… (άντε και τους proof-readers…)
@αν
Πραγματικά θέτεις σοβαρό και ζουμερό θέμα και όντως συμβαίνει και ανακύκλωση της ερευνας και δημοσιεύσεις για τον κάλαθο και ο,τι βάλει ο νους σου. Και στα δικά σου τα τεχνολογικά και στα δικά μου τα πιο θεωρητικά. Πιστεύω παρ’ όλ’ αυτά ότι η ερευνα είναι αναπόσπαστο κομμάτι ενός σύγχρονου Πανεπιστημιου με επίπεδο, με τις λίγες εξαιρέσεις να επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Ίσως έχουμε σε άλλο νήμα την ευκαιρία να ανταλλάξουμε απόψεις και εμπειρίες.
>>>ας σκεφθούμε απλώς πώς θα μπορούσε να εφαρμόσει κανείς (ας υποθέσουμε ότι με κάποιο μαγικό τρόπο είναι απαίτηση της κοινωνίας) στο μαζικό πανεπιστήμιο του τέλους του 20ου αιώνα το αίτημα “το πανεπιστήμιο διδάσκει κουλτούρα
Απο την προσωπικη μου εμπειρια ενα πρωτο πτυχιο με μεγαλη δοση liberal arts απο την Αμερικη ειναι νομιζω ενα καλο πρωτο βημα. Μακαρι και στην Ελλαδα το πρωτο πτυχιο να περιειχε υποχρεωτικα τετοια πεδια.
@Τηλεθεατής
Μαρτυρια από δικες μου εμπειρίες (αρκετές στον αριθμό) από συνεργασίες, ανταλλαγές απόψεων με Ισπανούς συναδέλφους και απλή ανάγνωση της βιβλιογραφίας στον τομέα μου. Πρώτον η κατάσταση έχει αλλάξει άρδην σε σχέση με τη μετά-Franco εποχή, δηλαδή σε χρονικό διάστημα 20-30 χρονων, γεγονός αξιοσημείωτο και αξιέπαινο. Δεύτερον, αν και ισχύει ότι από ποσοτική άποψη η Ισπανία δεν είναι τόσο παρούσα στην ερευνα όσο θα αντιστοιχούσε στον πληθυσμό και στο μέγεθος της, από τη μια έχει το handicap που ανέφερα παραπάνω κι από την άλλη βρίσκεται σε ανοδική πορεία. Και, τρίτον, υπάρχουν εκεί θύλακες πραγματικής αριστείας — στον τομέα μου μπορώ να σκεφτώ όχι λιγότερα από τέσσερα Πανεπιστήμια, κάτι που σε μένα εμπνέει σεβασμό.
@Panos Kokkinos
Πάνο, υπήρξε εποχή όπου υπήρχε στην Ελλάδα αντίστοιχη αστική τάξη; Μου έχει μείνει στο μυαλό ένα σύντομο κείμενο τη Νίκου Δήμου, γόνου αστικής οικογενειας κατά δικη του εκτίμηση, όπου έγραφε ότι αστική τάξη με την έννοια της κουλτούρας, της προσήλωσης σε ορισμένες αξιες και της ταυτόχρονης συνείδησης της ευθύνης της στην κοινωνία, δεν υπήρξε ποτε στην Ελλάδα. Ποια είναι η δικη σου εκτίμηση;
Ναι. Ήταν τότε που γενικότερα ο πληθυσμός ήταν σε μεγάλο βαθμό αναλφάβητος και μπήκαν οι βάσεις για την κακή συνήθεια, που συνεχίζεται ακόμα, να αποκαλούμε τους δασκάλους της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης “καθηγητές”. Κάποιος που διδάσκει στο Γυμνάσιο ή στο Λύκειο Φυσική δεν είναι Καθηγητής Φυσικής, αλλά Δάσκαλος Φυσικής. Καθηγητής είναι μόνο ο του Πανεπιστημίου. Δεν είδα να πέφτει κάποιο πρόστιμο στους δευτεροβάθμιους εκπαιδευτικούς για κατάχρηση του όρου. Σε λίγο θα λέμε Καθηγηταί και τους Νηπιαγωγούς..
@Jacques:
Νομίζω ότι και στην Ελλάδα υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις, τόσο σε μεμονωμένα άτομα όσο και σε εργαστήρια (ανάλογα με τον κλάδο).
@physicist:
Απολύτως σεβαστό. Ίσως να υπάρχουν μεγάλες διαφορές μεταξύ διαφορετικών γνωστικών πεδίων, όπως άλλωστε και στην Ελλάδα. Εγώ στον τομέα μου δεν μπορώ να σκεφτώ κανένα ισπανικό ίδρυμα που να εμπνέει σεβασμό, γνωρίζω όμως μερικές συγκεκριμένες αξιοσέβαστες μικρές ομάδες. Το ίδιο θα είχα να πω και για τη γείτονα Ιταλία.
@Τηλεθεατής
Αν μιλάμε, πάντως, για μεγέθη αντίστοιχα με την Ελλάδα, τότε μου φαίνεται ότι η Πορτογαλία ερευνητικά δεν λέει και τίποτα, και σε κάθε περίπτωση πολύ λιγότερα απ’ την Ελλάδα (στον τομέα μου πάντα). Δεν είναι μεν η Πορτογαλία το θέμα μας, όμως έχει ενδιαφέρον η ενδο-ιβηρική σύγκριση: Και οι δυο χώρες βγήκαν από μακρόχρονο, σκοτεινό τούνελ στα μέσα της δεκαετίας του 1970, και οι δυο χώρες έχουν ανάλογη, αριστερόστροφη πολιτική σκηνή, κι όμως η μια έφυγε πολύ πιο μπροστά από την άλλη.
@physicist
Κι εγώ της άποψης Δήμου είμαι. Όμως το ζήτημα που βάζω είναι άλλο. Δηλαδή, είναι portable οι απόψεις περί πανεπιστημίου εποχής που το πανεπιστήμιο ήταν υπόθεση της μεγάλης αστικής τάξης (συνειδητή υπερβολή) και μάλιστα ως πολυτέλεια και ως επιβεβαίωση, που η ανάγκη στελέχωσης της κοινωνίας από κατόχους πανεπιστημιακών γνώσεων ήταν μικρή, κλπ? Σήμερα η κοινωνία (αυτό το 85%) ζητάει από το πανεπιστήμιο να παίξει το ρόλο του γυμνασίου πριν 40 χρόνια, που ο απόφοιτος του εξαταξίου μπορούσε να έχει μια επιτυχημένη καριέρα σε μια τράπεζα (ας πούμε) μέχρι τις υψηλότερες βαθμίδες. Οι stakeholders (το 85% της κοινωνίας και όχι το 0.5% πια) έχουν διαφορετική οπτική και διαφορετικές απαιτήσεις. Το πανεπιστήμιο δεν είναι πλέον “πολυτέλεια” και συμπλήρωμα της προσωπικότητας, αλλά ανάγκη.
Η συνταγή του φίλου @plorius, δηλαδή liberal arts και μετά βλέπουμε είναι αυτό (πολλά χρόνια μετά) που θα ήθελα να είχα κάνει και, αν θέλεις, θα ήθελα να κάνουν τα παιδιά μου. Όμως αυτό αφορά μερικά data points και όχι τις δεκάδες χιλιάδες (στην Ελλάδα) των νέων που τελικά αναγκάζουν το πανεπιστήμιο να αποκτά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.
Ως πρακτικός άνθρωπος, επαναφέρω εαυτό εις την τάξιν και λέω πώς μ’ αρέσει το ιδεατό πανεπιστήμιο, αλλά δυστυχώς αυτό έχει ως εχθρούς την κοινωνία ολόκληρη και τους ίδιους τους νέους. Θυμίζω ότι τα μπάχαλα πριν δυο χρόνια τράβηξαν όχι για το περιεχόμενο της μόρφωσης, αλλά για την ανασφάλεια και τα επαγγελματικά δικαιώματα.
@Panos Kokkinos
Ποια κοινωνία το ζητα αυτό; Υποθέτω αναφέρεσαι στην Ελληνική. Εάν είναι έτσι, επίτρεψε μου δυο επισημάνσεις: η γερμανική κοινωνία, στην οποια η φοίτηση στο Πανεπιστήμιο δεν είναι αυτονόητη και θεωρείται εν πολλοίς προνόμιο (όχι ταξικό-οικονομικό), πορεύεται με Πανεπιστήμια που, λίγο ή πολύ, έχουν όλα κοινή στάθμη, όπως τα Ελληνικά. Η αμερικανικη κοινωνία, όπου το college δεν είναι μεν αυτονόητο αλλά είναι συχνά μέσο για τη βελίτωση των πιθανοτήτων στην επαγγελματική άνοδο, έχει λύσει το θέμα με την ύπαρξη ενός ευρύτατου φάσματος από ιδρύματα, να το πω γενικά, τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Εάν η τελευταία λύση ήταν αποδεκτη στην ελληνική κοινωνία, δηλαδή: δυο-τρία ιδρύματα αιχμής, μια ευρεία μέση τάξη με συνύπαρξη ερευνας και διδασκαλίας και ένα τρίτο κομμάτι “προχωρημένου Γυμνασίου/Λυκείου”, τότε θα είχαμε τουλάχιστον ένα ξεκάθαρο τοπίο. Τώρα είναι όλα μια απροσδιόριστη μάζα.
@physicist
Έρχεσαι στα λόγια μου. Μιλάς με καίριο σημερινό ζήτημα τον τρόπο ολοκλήρωσης (intagration) στην κοινωνία του μαζικού πανεπιστημίου και όχι “το πανεπιστήμιο που παράγει κουλτούρα”. Αυτό ακριβώς ήθελα να δείξω. Κι αν θέλεις,΄το αίτημα του OyG μεταφέρεται ως “ποιά και πόση κουλτούρα θα παράγει το πανεπιστήμιο”.
@Panos Kokkinos, Υστερόγραφο: Υπάρχει και το σενάριο της ενδο-τμηματικής διάκρισης μέσα στο ίδιο ίδρυμα. Δηλαδή, ναι μεν είναι το Πανεπιστήμιο του Μοναχου το κατά κοινή ομολογία κορυφαίο τριτοβάθμιο ίδρυμα της Γερμανίας, όμως όσοι φοιτούν εκεί γερμανική φιλολογία, δημοσιογραφία, ψυχολογία … (αναφέρω τα τμήματα με τεράστιο αριθμό φοιτητών, δεν μέμφομαι τους τομείς καθεαυτούς) δεν αναμένουν να επωφεληθούν ιδιαιτερα από την παιδεία, την κουλτούρα και την scholarship των διδασκόντων εκεί. Το Ίδρυμα παίρνει τον τίτλο του ηγετικού από τομείς αιχμής, δεν ισχύει όμως καμια αρχή γενίκευσης και επέκτασης σε όλα τα τμήματα του.
@Panos Kokkinos
(Διασταυρωνόμαστε): Ίσως είναι άτοπο να μιλα κανεις σήμερα για “ΤΟ Πανεπιστήμιο”. Φαίνεται ότι είμαστε αναγκασμένοι να κάνουμε υποδιακρίσεις μέσα στην τριτοβάθμια. Αναμένω, όμως, ότι η κοινωνία θα διατηρήσει κάποιο ίδρυμα/κάποια ιδρύματα/κάποια τμήματα μέσα στα ιδρύματα που θα παράγουν κούτουρα. Πιστεύω ότι το έχει ανάγκη.
Τα τελευταία 20 χρόνια το πανεπιστήμιο ως δομή και θεσμός συζητιέται σε πολλαπλά επίπεδα. Περνάμε μια μακρόσυρτη μεταβατική περίοδο με τα καλά και τα πολλά άρνητικά της. Στην βάση δεδομένων μου έχω καταγραμμένα 1672 αγγλόγλωσσα και γαλλόγλωσσα βιβλία πάνω στο πεδίο και δεκάδες χιλιάδες papers. Το δράμα με την πατρίδα μας είναι οτι μέσα σε αυτόν τον ποταμό έρευνας και στοχασμού το δικό μας δυναμικό αρκείται κατά κανόνα σε εφημεριδογραφία. Στα ίδια αυτά είκοσι χρόνια έχουν εκδοθεί μόλις 14 ελληνικά βιβλία στο πεδίο και έχουν δημοσιεύθεί λιγότερα άπό 50 σοβαρά papers (η πλειονότητα των οποίων αφορά τα οικονομικά της εκπαίδευσης). Έχουμε καταντήσει να εκπροσωπούμαστε επικοινωνικά από τα φλιναφήματα του γνωστό μασητή αριθμών Κάτσικα με όλα τα συνεπαγόμενα!!
Αναλογίζομαι, μολαταύτα, οτι το ζήτημα της αποστολής του πανεπιστημίου θα παραμένει συνεχώς ανοιχτό, απλούστατα επειδή διάφοροι χρειάζονται διάφορα πανεπιστήμια. Η καλλίτερη απόδειξη της χαοτικής πραγματικότητας (δεν πρέπει να μας φο φοβίζει το χάος όταν αντανακλα απλώς την πολυπλοκότητα) είναι το Αμερικάνικο πανεπιστημιακό και κολλεγιακό σύστημα. Εμείς κατά κανόνα “ξέρουμε” τα περίπου 100 επώνυμα αμερικάνικα πανεπιστήμια. Εν τούτοις λειτουργούν εκεί πάνω από 2.500 ιδρύματα μεταλυκειακής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, η πλειονότητα των οποίων είναι χειρότερα ακόμη και από τα δικά μας ΤΕΙ. Η σοφία, όμως, την αμερικάνικης πολιτικής κουλτούρας έχει διαχωρίσει τις διαδικασίες με από τις οποίες προκύπτουν πτυχία “για την κορνίζα” από τις ποιοτικές σπουδές μέσα από τις οποίες αναδεικνύεται η πολυσχιδής ελίτ της αμερικάνικης κοινωνίας όπου αποτελεσματικός είναι …. ο γκάγκστερ, αλλά και ο Luther King!
Το δυστύχημα για την πατρίδα μας είναι οτι αντιμετωπίζει πραγματικό ανθρωπολογικό πρόβλημα. Πρόβλημα εσωτερικής κοινωνικής συνοχής, εμπιστοσύνης (trust)αλλά και αγοραίας αναποτελεσματικότητας. Καμιά φορά μελεγχολώ αναλογιζόμενος πόσοι πολιτισμοί στο παρελθόν χάθηκαν βουλιάζοντας στις ίδιες τις αδυναμίες τους και πόσο υπερόπτες είμαστε εμείς οι Έλληνες που θεωρούμε οτι είναι αδύνατο να εξαφανιστούμε. Είναι πράγματι αδύνατο;
Μελαγχολικές σκέψεις, καθώς αναλογίζομαι ποόσο λείπει στα πανεπιστήμιά μας ο αναστοχασμός, ειδικά τώρα που ταρακουνιούνται μέχριπρακτικής διαλύσεως!
Ο Ορτέγκα, περιέργως, είναι εξαιρετικά επίκαιρος επειδή στις μέρες μας η κλασσική φιλελεύθερη σκέψη (όχι προς θεού η νεοφιλελεύθερη) πλησιάζει συμπαθητικά την σοσιαλδημοκρατική κοσμοαντίληψη. Ποιός θα το έλεγε!
@Κώστας Σοφούλης
“Ο Ορτέγκα, περιέργως, είναι εξαιρετικά επίκαιρος επειδή στις μέρες μας η κλασσική φιλελεύθερη σκέψη (όχι προς θεού η νεοφιλελεύθερη) πλησιάζει συμπαθητικά την σοσιαλδημοκρατική κοσμοαντίληψη. Ποιός θα το έλεγε!”
Υποθέτω εννοείτε “συγκλίνουν” (vs η φιλελεύθερη σκέψη πλησιάζει…), γιατί είναι η σοσιαλδημοκρατία που μπολιάζεται με φιλελευθερισμό.
Όμως αν στην μεταξύ δικτατοριών Ισπανία (μόνο 30-36 ΔΕΝ είχαν δικτατορία), που πάλευε για την αντιμοναρχική ταυτότητά της στο τέλος της αυτοκρατορίας, με την αστική τάξη (μέρος της τουλάχιστον) να πρωτοστατεί σε προοδευτικές λύσεις, το “αίτημα” του OyG για το πανεπιστήμιο φάνταζε ένας στόχος στον οποίο είχε έννοια η συν-στράτευση γιατί ήταν “εφικτός”, γιατί η παράδοση ήταν υπό διαμόρφωση, γιατί ο κύριος stakeholder (η αστική τάξη) το ήθελε, σήμερα δυστυχώς φαντάζει χιλιαστική επιθυμία. Γιατί οι stakeholders έχουν αλλάξει και έχουν άλλη ατζέντα. Επαφίεται στη δημιουργία μιας κάποιας ακαδημαϊκής παράδοσης η, έστω και σε νησίδες, δημιουργία κουλτούρας κατά OyG.
Επίσης μελαγχολική σκέψη (βασικά η ίδια με τη δική σας). Έχει έννοια όμως η κατάθεση γιατί διαπιστώνει ότι η όποια “τάση προς OyG” επαφίεται πρωτίστως στην ίδια την κοινότητα και δευτερευόντως σε φωτισμένο κυβερνήτη.
“Το δράμα με την πατρίδα μας είναι οτι μέσα σε αυτόν τον ποταμό έρευνας και στοχασμού το δικό μας δυναμικό αρκείται κατά κανόνα σε εφημεριδογραφία.”
http://www.uom.gr/modules.php?op=modload&name=Publications&file=index&id=219&tmima=2&categorymenu=2
Η λέξη journal απουσιάζει από τη λίστα των δημοσιεύσεων του παραπάνω τακτικού (!!!) καθηγητή
To περιοδικό “Στρατιωτική Επιθεώρηση” παρουσιάζεται ως επιστημονικό περιοδικό (;)
@Panos Kokkinos
Με τις τράπεζες να κρατικοποιούνται, τη προσπάθεια για μεγαλύτερο regulation στην αγορά κλπ, δε φαίνεται πλέον ο φιλελευθερισμός να μπολιάζεται με σοσιαλδημοκρατία; Οι κυβερνήσεις για αρκετά χρόνια (από το 80) είτε ήταν δεξιές είτε αριστερές κυβερνούσαν φιλελεύθερα ενώ τώρα (τουλάχιστον στα λόγια) η τάση είναι να κυβερνήσουν σοσιαλδημοκρατικά (με την έννοια, μεγαλύτερος έλεγχος στην αγορά). Βέβαια η οικονιμία δεν επιτρέπει κοινωνική πολιτική και αυτό δε βοηθάει μια ολική επαναφορά. Να δούμε τι θα προκύψει μετά από αυτή την κρίση αλλά ίσως αποδειχτεί σημείο καμπής για το τι θα γίνει στις επόμενες δεκαετίες.
@Jacques
Αυτός ο κατάλογος δημοσιεύσεων είναι προφανώς κωμωδία. Μονο επιστολές στους “4 Τροχούς” λείπουν για να συμπληρωθεί η φάρσα.
Απο τη μια σκεφτομαι οτι ειναι καπως ειρωνικο να συζηταμε θεματα κουλτουρας το σαββατοκυριακο που επιτελους η Ελλαδα περναει και επισημως στην πρωτη θεση της υποκουλτουρας στον κοσμο.
Απο την αλλη σκεφτομαι οτι μια χαρα τα καταφερνουμε τοσα χρονια και με αυτην την κουλτουρα. Εκλεγουμε πολιτικους που τρωνε λιγα, για να δανειζονται και να τρωμε κι εμεις αρκετα. Και τελικα εχοντας γινει too big to fall για την φημη της Ευρωπης στελνουμε παλι τους πολιτικους μας ζητιανους ατον κοσμο για να παρουν αυτα που δεν τολμουν να παρουν απο εμας.
Συγγνώμη, αλλά γιατί η κλασική φιλελεύθερη σκέψη σαν πλαίσιο αρχών είναι ξένη με τη σοσιαλδημοκρατία;
Μήπως αναφέρεστε στο φιλελευθερισμό στην οικονομία; Έτερον εκάτερον…
@αν
Ποια σοσιαλδημοκρατία; Αυτή του Olof Palme, αυτή του Willi Brandt, αυτή του Helmut Schmidt, αυτή του Oskar Lafontaine η αυτή του Toni Blair; Υπάρχουν τόσο διαφορετικές (σ)τάσεις μέσα στο οικοδόμημα, που ο καθένας ερμηνεύει τον ορο από τη δικη του σκοπια.
@physicist
http://apneagr.blogspot.com/2010/01/blog-post_4639.html
“δηλαδή 500% αύξηση σε 35 χρόνια….”
Να ήταν μόνο αυτό. Ο άνθρωπος προσφέρει άφθονο γέλιο…
@Jacques
Ο Καθηγητής Πανεπιστημιου στο ρολο λαϊκού βάρδου και υπερασπιστή του φτωχού Έλληνα, στρατιωτικού ιστορικού, ειδκού σε θέματα συγκρούσεων στον εργασιακό χώρο, και οικογενειακού συμβουλου-θεραπευτή σε ζητήματα αλκοολισμού και ναρκωτικών. Άντε, με το καλο να αναπληρώσει και τον Αλέφαντο στην Αθλητική Κυριακή.
Μωρέ μπας και είναι αυτός ο πραγματικός ρόλος του Πανεπιστημιου και δεν το πήραμε είδηση;
@Jacques
Το 500% αύξηση είναι με βάση το ποσοστό του ΑΕΠ (23% vs 108%). Σε απόλυτα νούμερα είναι πάνω από 2.000%.
@Panos Kokkinos
Το 500% είναι απλά μια ανοησία. Τα δύο ποσοστά αναφέρονται σε πολύ διαφορετικά μεγέθη. Η αύξηση από μισή φέτα σε ένα ολόκληρο καρπούζι δεν είναι 100% ´
Παρά ταύτα ο μέγας πανεπιστημιακός της υπόθεσης ισχυρίζεται πως επρόκειται για αύξηση του εθνικού χρέους
“Τα τελευταία 30 χρόνια ΠΕΡΑ από την αύξηση κατά 500% του ΕΘΝΙΚΟΥ μας ΧΡΕΟΥΣ”
Επίσης φαίνεται να αγνοεί πως το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ από 40% το 1981 έφτασε στο 85% το 1985 (4 χρόνια) και 110% το 1990 (9 χρόνια) – για ποια 35 χρόνια μας μιλάει; Βέβαια τότε μπορούσαμε να τυπώνουμε χρήμα με τη σέσουλα για να χρηματοδοτούμε τις τρέχουσες ανάγκες (το λεγόμενο seignorage – http://economics.about.com/od/economicsglossary/g/seignorage.htm) με αποτέλεσμα όμως να μειώνεται ραγδαία η πραγματική μας αγοραστική μας δύναμη (πληθωρισμό 25% μέχρι και πάνω του 25%). Οι δημόσιοι υπάλληλοι των 80ς παρά ταύτα αναπολούν ακόμα τη γενναιοδωρία του Αντρέα!
Σημαντική βελτίωση στα οικονομικά επί Σημίτη. Επί Καραμανλή jnr. ήρθε καταστροφή
http://www.hellascapital.com/pdf_files/greek_economy_turning_point.pdf
@Jacques
“Οι δημόσιοι υπάλληλοι των 80ς παρά ταύτα αναπολούν ακόμα τη γενναιοδωρία του Αντρέα! ”
Kαι του Τσοβόλα.
Τσοβόλα δώστα όλα
@physicist
“Μωρέ μπας και είναι αυτός ο πραγματικός ρόλος του Πανεπιστημιου και δεν το πήραμε είδηση;”
Στο ρόλο να συμπεριλάβουμε:
Tα μέλη του να εμφανίζονται σε Αυτιά και Παπαδάκη
Να φροντίζουν για την επαγγελματική αποκατάσταση των μελών της οικογένειας τους (στο ίδιο επάγγελμα)
Είσαι ακριβέστατος… Ιδίως στο τελευταίο!