Home > Γενικά > Παρενέργειες της δωρεάν παιδείας

Παρενέργειες της δωρεάν παιδείας

Αναδημοσίευση από το Βήμα Ιδεών με άδεια του συγγραφέα.

Θεόδωρος Π.Λιανός
Καθηγητής πολιτικής οικονομίας στο οικονομικό πανεπιστήμιο Αθηνών

Μία από τις πιο αγαπημένες φράσεις των οικονομολόγων είναι: «Δεν υπάρχει δωρεάν γεύμα σ΄ αυτόν τον κόσμο». Η έννοια αυτής της φράσης είναι ότι η παραγωγή κάθε προϊόντος, υλικού ή άυλου, απαιτεί πόρους, που είναι περιορισμένοι. Το ίδιο ισχύει και για την εκπαίδευση. Η παροχή εκπαίδευσης απαιτεί μια παραγωγική διαδικασία με υψηλό κόστος για κτίρια, βιβλία, όργανα, ενέργεια κ.λπ. και φυσικά για δασκάλους. Για το κοινωνικό σύνολο η εκπαίδευση δεν είναι δωρεάν. Την πληρώνουμε. Στη χώρα μας εδώ και μισό αιώνα, περίπου, το κόστος της εκπαίδευσης σε όλες τις βαθμίδες καλύπτεται από τη γενική φορολογία. Για τους εκπαιδευομένους, από τα εξάχρονα πρωτάκια μέχρι τους σαραντάρηδες αιώνιους φοιτητές, η εκπαίδευση είναι δωρεάν. Δεν υπάρχει καμία μελέτη η οποία να ερευνά αν το δικό μας σύστημα δωρεάν παιδείας έχει αποδώσει τα προσδοκώμενα, αν δηλαδή το ιδιωτικό και το γενικό όφελος υπερβαίνει το κόστος. Ωστόσο είναι φανερό ότι κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια το σύστημα έχει παρακμάσει, η ποιότητα της παρεχομένης εκπαίδευσης βρίσκεται σε χαμηλό επίπεδο, η σπατάλη έχει φθάσει σε απαράδεκτα υψηλά επίπεδα και ο κομματικός χουλιγκανισμός μέσα στα σχολεία, κυρίως στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, έχει κυριαρχήσει.

Ασφαλώς η παρακμή του εκπαιδευτικού μας συστήματος δεν οφείλεται εξ ολοκλήρου στο δωρεάν σύστημα που έχουμε εφαρμόσει. Για την τριτοβάθμια εκπαίδευση όμως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το υφιστάμενο δωρεάν σύστημα έχει επιτρέψει, ενθαρρύνει και καλλιεργήσει μια συμπεριφορά φοιτητών, καθηγητών και διοικητικού προσωπικού που ήταν βέβαιο ότι θα οδηγούσε στη σημερινή θλιβερή κατάσταση. Μια πρόχειρη έρευνα και μια επίσκεψη σε οποιοδήποτε ΑΕΙ θα σας πείσει για τα εξής:
1. Κυριαρχία των κομματικών χούλιγκαν (κατ΄ ευφημισμόν φοιτητικών παρατάξεων) που εκφράζεται με κακόγουστες αφίσες, αναρτημένες κουρελούδες και βρώμικα ταμπλό που γεμίζουν τοίχους, αίθουσες και διαδρόμους.
2. Αδυναμία ομαλής διεξαγωγής της διδασκαλίας λόγω παρεμβάσεων των ανωτέρω χούλιγκαν, των μεγαφώνων στην υψηλότερη δυνατή ένταση με άσματα, κοινώς ονομαζόμενα καψούρικα ή γεγέδικα.
3. Καταστροφές από τους ανωτέρω χούλιγκαν στα έδρανα, σε γραφεία καθηγητών και διοίκησης, σε τοίχους και σε ό,τι μπορεί να καταστραφεί.
4. Απερίγραπτες σπατάλες για αγορά συγγραμμάτων δεύτερης ή τρίτης ποιότητας τα οποία δεν διαβάζονται ποτέ. Το κακό είναι ότι δεν διαβάζονται ούτε τα καλά συγγράμματα.
5. Απόλυτη αδυναμία διαχείρισης από την πλευρά των διοικούντων το πανεπιστήμιο, λόγω αδιαφορίας ή φόβου των διοικούντων (πρύτανης περιφερειακού πανεπιστημίου ανέβαλε τη συνεδρίαση της Συγκλήτου επειδή οι εκπρόσωποι μιας κομματικής- φοιτητικής παράταξης δεν μπορούσαν (;) να παραβρεθούν. Το πιστεύετε;).
6. Απουσία καθηγητών από το Πανεπιστήμιο. Οι μεν των περιφερειακών πανεπιστημίων βρίσκονται στην Αθήνα ή στη Θεσσαλονίκη, οι δε του κέντρου στις άλλες δουλειές τους.
7. Οι διοικητικοί υπάλληλοι ασχολούνται πιο πολύ με τους γειτονικούς εμπορικούς δρόμους παρά με τα γραφεία τους.

Τι σχέση έχουν τα παραπάνω θλιβερά και απαράδεκτα φαινόμενα με το «δωρεάν» της εκπαίδευσης; Μεγάλη. Σε ό,τι παρέχεται δωρεάν η τάση για κατάχρηση είναι έντονη και αναπόφευκτη. Ο φοιτητής δεν ενδιαφέρεται να τελειώσει έγκαιρα, δηλαδή στα τέσσερα ή πέντε χρόνια, διότι ο επιπλέον χρόνος δεν του κοστίζει τίποτα. Προτιμάει να κάνει κάτι άλλο. Π.χ. να δουλέψει για τον εαυτό του, να δουλέψει για το κόμμα απ΄ όπου θα αμειφθεί ή ακόμη και να το γλεντήσει όσο ο μπαμπάς πληρώνει τα έξοδα. Επίσης ο φοιτητής δεν αισθάνεται ότι έχει το δικαίωμα να διεκδικήσει καλή διδασκαλία, καλό σύγγραμμα, ευπρεπές περιβάλλον κ.λπ. αφού δεν πληρώνει από την τσέπη του. Οι καθηγητές δεν αισθάνονται ότι έχουν λόγους να συγκρουσθούν με τους κομματικούς χούλιγκαν· είτε φοβούνται, είτε προτιμούν να βγάλουν το έξτρα επιμίσθιο από μια έξτρα δουλίτσα. Παρενθετικά, είναι σκόπιμο να αναφερθεί ότι το σύστημα της δωρεάν εκπαίδευσης είναι πιθανότατα κοινωνικά άδικο, διότι άτομα με μεγάλες εισοδηματικές διαφορές αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο το άδικο του συστήματος δεν είναι το αντικείμενο του άρθρου.

Το Πανεπιστήμιο ζει (μάλλον αργοπεθαίνει) μέσα σε έναν φαύλο κύκλο κομματισμού του χειρότερου είδους, αδιαφορίας και παραίτησης, που στη συνέχεια ενδυναμώνει τον κομματισμό. Το Πανεπιστήμιο χρειάζεται την παρέμβαση ενός εξωγενούς παράγοντα. Ο παράγοντας αυτός μπορεί να είναι η επιβολή διδάκτρων κατά μάθημα κατά εξάμηνο. Πιστεύω ότι η επιβολή διδάκτρων θα φέρει τάξη στο χάος που επικρατεί σήμερα και που ενθαρρύνεται από τους ανόητους πολιτικούς μας οι οποίοι υποφέρουν από κοινωνική μυωπία. Το άμεσο ερώτημα είναι τούτο: Τι θα συμβεί σε εκείνες τις οικογένειες που δεν έχουν την απαραίτητη οικονομική αντοχή; Τι θα γίνει με τους νέους εκείνους που έχουν την επιθυμία, τη θέληση και το μυαλό να σπουδάσουν και να διακριθούν; Η απάντηση είναι απλή. Η «δωρεάν» εκπαίδευση θα αντικατασταθεί από ένα σύστημα διδάκτρων και υποτροφιών. Δίδακτρα για όσους έχουν επιθυμία, μυαλό και εισόδημα, υποτροφίες ή/και απαλλαγές από δίδακτρα για όσους έχουν επιθυμία και μυαλό, αλλά όχι εισόδημα.

Η επιβολή διδάκτρων θα έχει άμεσα αποτελέσματα, κυρίως στην απόδοση των φοιτητών, πράγμα που είναι ο κύριος επιθυμητός στόχος. Οσοι πληρώνουν δίδακτρα για κάθε έγγραφή σε ένα μάθημα έχουν κάθε λόγο να περάσουν με την πρώτη φορά για να αποφύγουν νέα εγγραφή στο ίδιο μάθημα. Οσοι παίρνουν υποτροφία έχουν κάθε κίνητρο να περάσουν με την πρώτη φορά για να μη χάσουν την υποτροφία. Οι γονείς θα αρχίσουν να ενδιαφέρονται για το τι κάνουν τα παιδιά τους αν για κάθε εγγραφή πρέπει αυτοί να πληρώσουν. Οι φοιτητές θα αρχίσουν να σέβονται τα βιβλία τους που τώρα πετούν στα σκουπίδια και θα μάθουν να επιλέγουν βιβλία όταν πληρώσουν για να τα αποκτήσουν. Ο φοιτητής που πληρώνει για να σπουδάσει, δεν θα ανεχθεί τον κομματικό- φοιτητικό συνδικαλιστή που τον εμποδίζει να κάνει αυτό για το οποίο πληρώνει. Επίσης θα απαιτήσει καλύτερες εκπαιδευτικές υπηρεσίες από τους καθηγητές του. Αυτό που συμβαίνει σήμερα διατυπώνεται με μια παράφραση της πρότασης που περιέγραφε την κατάσταση στην καταρρεύσασα Σοβιετική Ενωση, δηλαδή «το κράτος προσποιείται ότι πληρώνει, οι εργαζόμενοι προσποιούνται ότι εργάζονται». Το ίδιο και στο ελληνικό Πανεπιστήμιο, οι καθηγητές προσποιούνται ότι διδάσκουν, οι φοιτητές προσποιούνται ότι μαθαίνουν. Σήμερα το ελληνικό Πανεπιστήμιο έχει παραδοθεί στους κομματικούς χούλιγκαν και σε αγράμματους και αδιάφορους καθηγητές. Σήμερα διαπράττεται ένα έγκλημα σε βάρος της νεολαίας και του μέλλοντος της χώρας. Η μικρή αναλογία των καλών και σοβαρών φοιτητών και των διακεκριμένων καθηγητών δεν μπορεί να μεταβάλει την κατάσταση. Αυτοί βρίσκονται υπό διωγμόν. Οπως έλεγε ο Αριστοφάνης: «το κακό χρήμα εκδιώκει το καλό». *

Categories: Γενικά Tags:
  1. VASILIS
    June 16th, 2008 at 23:40 | #1

    1.600.000. Tούρκοι μαθητές εδωσαν εξετάσεις εισαγωγής στα πανεπιστημία με τεστ πολλαπλων ερωτήσεων για 200.000 θεσείς .Αυτές ειναι πανελλαδικές…..χαχα

    http://www.turkishdailynews.com.tr/article.php?enewsid=107349

  2. Luke
    June 17th, 2008 at 02:46 | #2

    “Για τους έλληνες μαθητές τα μαθηματικά έχουν χάσει το νόημα. Ασφυκτικά παγιδευμένοι σε μια μηχανιστική προσέγγιση και υποταγμένοι στην παντοκρατορία των ασκήσεων, οι μελλοντικοί φοιτητές φθάνουν γυμνοί στην πόρτα του Πολυτεχνείου”

    Διαβάστε το άρθρο του Άλκη Γαλδαλά στο Βήμα Science.

    http://tovima.dolnet.gr/print_article.php?e=B&f=15367&m=H06&aa=1

    Ο τρόπος διδασκαλίας πρέπει να αλλάξει άρδην και οι εξετάσεις να προσανατολιστούν στη φιλοσοφία του Authentic Assesment, δηλαδή να εξετάζουν την ικανότητα του υποψηφίου να εφαρμόσει τις γνώσεις του για να λύσει πραγματικά προβλήματα.

  3. June 17th, 2008 at 17:28 | #3

    Τακτοποιούσα κάτι ράφια χτες και βρήκα ένα φάκελο από το 1995, εποχή Harvard, που μάλλον είχε ετοιμάσει ο Χ. Σφάτος, μεταπτυχιακός φοιτητής τότε, που είχε εμπλακεί στο Hellenic Resources Institute. Περιείχε μια πρόταση για ένα workshop με θέμα την τριτοβάθμια εκπαίδευση (που τελικά έγινε μετά από λίγο καιρό και βγήκε και βιβλίο) και αρκετά άρθρα. Ένα από αυτά ήταν του Κ. Τσουκαλά (Βήμα, 16/4/1995) με τίτλο «Επαχθής πολιτεία» στο οποίο υπερασπιζόταν την δωρεάν παιδεία. Σε ένα άλλο ο Ν. Μουζέλης (Βήμα, 4/6/1995) απαντούσε λέγοντας ότι η κατάργηση των καθολικών παροχών, αν γίνει σωστά, μπορεί να είναι ένα προοδευτικό μέτρο. Είχα και σημειώσεις με μολύβι πάνω στα άρθρα. Στο άρθρο του Τσουκαλά είχα γράψει “Bullshit” ενώ το άρθρο του Μουζέλη με έβρισκε σύμφωνο. Το απογοητευτικό είναι ότι ανακυκλώνουμε τα ίδια επιχειρήματα 15 χρόνια τώρα και αδυνατούμε ως χώρα να βγάλουμε ένα συμπέρασμα και να προχωρήσουμε.

    Αστείο. Στον ίδιο φάκελο είχα κάτι σημειώσεις. Υπήρχαν σκέψεις τότε να γίνει κάποιου είδους αξιολόγηση των ελληνικών πανεπιστημίων χρησιμοποιώντας βάσεις δεδομένων όπως Medline, SCI, κτλ. Το είχα ξεχάσει εντελώς. Ίσως υπήρχε υποσυνείδητα μέσα μου όλα αυτά τα χρόνια :) Δεν ξέρω τι απέγινε εκείνη η προσπάθεια. Μετά από 1-2 χρόνια όμως βγήκε το Hellasnet του κ. Λάμπρη.

  4. Σκιά
    June 17th, 2008 at 20:49 | #4

    “Για τους έλληνες μαθητές τα μαθηματικά έχουν χάσει το νόημα. Ασφυκτικά παγιδευμένοι σε μια μηχανιστική προσέγγιση και υποταγμένοι στην παντοκρατορία των ασκήσεων, οι μελλοντικοί φοιτητές φθάνουν γυμνοί στην πόρτα του Πολυτεχνείου”

    8a diafwnisw me to sygkekrimeno. Ta ma8hmatika poy didax8hka egw prin 5 xronia sto ellhniko lykeio mia xara me proetoimasan gia to polytexneio… eidika se sxesh me toys souhdous pou eixan didax8ei me thn filofia toy “Authentic Assesment”.

    Ayto poy afhnei toy foithtes gymnous sthn porta toy panepistimiou kata thn gnwmh moy einai h papaglia kai to taisma me to koutalaki apo ta frontisthria. Ayto einai poy proagei thn mhxanikh proseggish kai mhdenizei thn ikanothta ma8hshs.

  5. July 25th, 2008 at 22:08 | #5

    http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_ell_1_25/07/2008_278892

    «— Τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα έχει ανοίξει ο διάλογος για την ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων. Ποια είναι η γνώμη σας;

    — Η αλήθεια είναι ότι δεν ξέρω τόσα για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα ώστε να σας δώσω μια σωστή απάντηση. Νομίζω όμως ότι ο στόχος του πανεπιστημίου είναι να υπηρετεί την κοινωνία και να παράγει νέα γνώση. Αυτό που γνωρίζω για την Ελλάδα είναι ότι ναι μεν δεν πληρώνετε δίδακτρα, αλλά το κόστος σπουδών για μια φτωχή οικογένεια που έχει παιδιά που σπουδάζουν σε άλλες πόλεις είναι υπέρογκο. Ενδεχομένως να ήταν προτιμότερο να υπήρχαν δίδακτρα αλλά και οικονομική βοήθεια για τους φοιτητές που δεν έχουν χρήματα. Από την άλλη τα δημόσια πανεπιστήμια που θέλουν να λέγονται δημόσια αλλά δεν έχουν την δυνατότητα να έχουν καλά ερευνητικά τμήματα και να παράγουν νέα γνώση, τότε δεν βοηθούν την κοινωνία.»

    Τάδε έφη αντιπρύτανης του Harvard. Συμφωνώ απόλυτα.

  6. July 25th, 2008 at 22:20 | #6

    Σωστότατος. Έπεσε διάνα στην ανάλυσή του και που να ήξερε και το σύστημα και την παθοφυσιολογία του (άσυλα, νεποτισμούς, κλπ)…

  7. January 15th, 2009 at 17:20 | #7

    Γνωρίζει κανείς ποιο είναι το συνολικό ποσό που δαπανά η Πολιτεία ετησίως για τα πανεπιστημιακά συγγράμματα; Υπάρχει στον προϋπολογισμό του κράτους αυτή η πληροφορία;

  8. January 16th, 2009 at 00:33 | #8

    Θέμη, δε νομίζω να το βρεις κάπου ξεχωριστά καθώς θα συμπεριλαμβάνεται στον τακτικό προϋπολογισμό του ΥΠΕΠΘ. Οπότε στον προϋπολογισμό του κράτους (ΓΛΚ;) θα το βλέπεις στις τακτικές δαπάνες μαζί με όλα τα υπόλοιπα.

    Θυμάμαι κάποτε έψαχνα κι εγώ να βρω ξεχωριστά πόσα ξοδεύονται για έρευνα (τόσο ακαδημαϊκή του ΥΠΕΠΘ όσο εξωπανεπιστημιακή του ΥΠΑΝ) και δεν έβρισκα.

    Όσα και να’ναι θα μπορούσαν να είναι λιγότερα αν τα έβγαζαν μόνο σε pdf στα portal του ΥΠΕΠΘ και των ιδρυμάτων και άφηναν τους σπουδαστές να τα κατεβάζουν/τυπώνουν ανάλογα με τις ανάγκες τους.

    Για να γελάσουμε και λίγο. Υπάρχουν παρενέργειες και για τα «κακομαθημένα» της πληρωμένης παιδείας. 😀

    «…από μικρός μεγάλωσα Kολλέγιο Μωραΐτη και ήρθα πανεπιστήμιο κλασικά μέσα στο City…»

    ΑΛΛΑ ΕΛΕΟΣ! XAXA

Comment pages
1 2 3 427
Comments are closed.